06 December 2019
Last Update: 2019-12-06 00:00:00
ਸਾਲ10,ਅੰਕ79,6ਦਸੰਬਰ2019

ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਮ

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਵਿਖੇ ਕਾਰ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਿਆਊ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਿਆਊ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਉਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਸਤਿਆਂ ਢਾਹੁਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਪਿਆਊ ਕਾਰਣ ਅਦਾਲਤ ਵਲੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ 13 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਨਾਨਕ ਪਿਆਊ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਸਨਿਮਰ ਸੱਦਾ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੀਰਤਨ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਬੰਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬੀਬੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ।

ਸ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ.ਕੇ. ਦਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਸਮੇਂ 14ਨਵੰਬਰ 2016 ਦੇ ਦਿਨ ਭਾਈ ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਵਣਜਾਰਾ ਹਾਲ ਵਿਚ ਸਜੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਭਾਸ਼ਨ

ਇਹ ਵੀਡਿਓ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੇ 350ਵੇਂ ਪ੍ਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ।

ਇਹ  ਵੀਡੀਉ  ਸਰਨਾ ਭਰਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸ.ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ.ਕੇ., ਉੁਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਉਤੇ ਮੁੱਦਾ ਵਿਹੀਨ ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਜੁਆਬ ਵਿਚ ਹੈ। ਸ.ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ.ਕੇ. ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉਤੇ  ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਅਾਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜਥੇਦਾਰ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿਤਾ ਹੈ।

 ਸ.ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ.ਕੇ. ਸਮੂਹ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ 22 ਦਸੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ 11 ਵਜੇ ਤੋਂ 12 ਵਜੇ ਤਕ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜਪੁ ਜੀ ਅਤੇ ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

ਇਹ ਵੀਡਿਉ ਨਵੰਬਰ, 1984 ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਿੰਘਾਂ, ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਅਤੇ ਭੁਝੰਗੀਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਉਸਾਰੀ ਗਈ ਸੱਚ ਦੀ ਕੰਧ ਸਬੰਧੀ ਹੈ

 

ਸ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ.ਕੇ., ਪ੍ਧਾਨ, ਸਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲੀ ਫਤਹਿ ਲਈ ਸਮੂਹ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ

ਦਿੱਲੀ ਫਤਹਿ ਦਿਵਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਿਆਂ 25ਮਾਰਚ,2017 ਦੇ ਦਿਨ ਲਾਲ ਕਿਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਗੁਰਮਤਿ ਸਮਾਗਮ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ

 

 

 

 

 

ਸਾਲ10,ਅੰਕ79,6ਦਸੰਬਰ2019                                                     

ਮੱਘਰ(ਸੁਦੀ)10,ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ 551. 

  ਅੱਜ ਦਾ ਵਿਚਾਰ . 

ਗਿਆਨ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਨਾਂ ਹੈ।  ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਮ ਅਰਥ  ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ, ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਮੰਤਵ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਭ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਕ ਪੱਧਰ ਤਕ ਇਹ ਸਮਰਥਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ, ਅਨੁਭਵ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇਹ ਅਰਥ ਅਧੂਰੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿਚ ਲਏ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।  ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ  ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਲਾਈ ਲੱਗ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਕੰਮ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਆਪ ਵੀ ਲਾਭ ਵਿਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਜਿਸ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ  , ਦਾ ਵੀ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਧਿਅਮ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦਾਚਿਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।

ਚੇਤਨਾ ਦੀ  ਪੱਧਰ ਉਤੇ  ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ  ਉਸ ਉਤੇ ਅਮਲ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਥਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਜੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵਿਚ ਇਸ ਕਦਰ ਉਲਝਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੂਝ ਅਤੇ ਤਜ਼ਰਬੇ  ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ  ਚੇਤੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਫੁਰਨੇ ਫੁਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਉਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਅਨਦੇਖੀ ਕਰ ਕੇ, ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੀ ਦੱਖਿਆ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ  ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਜ਼ਰੂਰ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਜ਼ਤ, ਮਾਣ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰੋਂ ਹਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵਤੀਰੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਜੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਸਮੱਸਆ ਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂਂ ਸੋਚਣ ਵਿਚਾਰਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਮਿਲ ਸਕੇ।  ਦੂਸਰਾ,ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ  ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਅਮਲ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

  ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ-88  .

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਰਚੱਲਤ ਫੋਕੀਆਂ ਅਤੇ ਫਜੂਲ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀਸਮੇਂ ਦੇ ਲਿਹਾਜ ਨਾਲ ਜਿਸ ਰਸਮ ਦਾ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਮੁਢੱਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਉਹ ਸੀ- ਜਨੇਉ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਨੇਊ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਜਨੇਊ ਦੀ ਪਰਮਾਣੀਕਤਾ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਹਿੰਦੂ ਲੋਕ ਇਕ ਬਰਾਹਮਣ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ ਰਸਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਜਨੇਊ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਜਿਹੜਾ ਨਾ ਟੁੱਟ ਸਕੇ, ਨਾ ਮੈਲਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਨਾ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਜਨੇਊ ਦੇ ਪਹਿਨਣਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਇਆ, ਸੰਤੋਖ, ਜਤ ਅਤੇ ਸਤ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੋਵੇ। ਅਗਰ ਕਿਸੇ ਬਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਅਜਿਹਾ ਜਨੇਊ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਵਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਨ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਜਨੇਊ ਕਿਥੇ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਹਿੰਦੂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਰਚੱਲਤ ਜਨੇਊ ਦੀ ਰਸਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸਾਫ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

  ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਅੱਜ ..

6 ਦਸੰਬਰ.

ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਘਟਨਾਵਾਂ:

[ਭਾਈ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ (1705 ਈ.)

[ਦਲ ਖਾਲਸਾ ਨੇ ਰੁਹੇਲ ਖੰਡ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ (1773 ਈ.)

[ਉਦਾਸੀ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ (1921 ਈ.)

ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ(1920ਈ.)

ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ

6 ਦਸੰਬਰ, 1920 ਦੇ ਦਿਨ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਚ ਦਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੌਂਸਲ ਅਗੇ ਤੋਂ 80 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਹੜੀ ਅਗੇ 56 ਦੀ ਸੀ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਅੱਸੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 40 ਮੈਂਬਰ ਸਿੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਗੀਆਂ-ਪਟਿਆਲਾ 17, ਜੀਂਦ 7, ਕਪੂਰਥਲਾ 4, ਫਰੀਦਕੋਟ 4, ਕਲਸੀਆਂ 1 ਬਾਕੀ ਦੇ ਚਾਲੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 20 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣਗੇ-10 ਬਾਰੀ ਦੁਆਬ, 5 ਰਾਵੀ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਅਤੇ 5 ਬਿਆਸ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋਣੇਗੇ। ਬਚਦੀਆਂ ਵੀਹ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਉਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ, ਚਾਰ ਉਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ, ਤਿੰਨ ਉਤੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਉਤੇ ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਿੱਖ ਲੀਗ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰਹੇਗਾ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਸੀਟਾਂ ਉਤੇ ਚੋਣ ਹੋਇਗੀ।

ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ ਇੰਨ੍ਹਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਇਗਾ। ਕਾਲਜ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਤਨਖਾਹਦਾਰ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵੀਹ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕੋਰਮ ਹੋਇਗਾ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਦਸ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕੋਰਮ ਹੋ ਸਕੇਗਾ।

ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ 26 ਮੈਂਬਰ ਹੋਣਗੇ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਆਨਰੇਰੀ ਸਕੱਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੇਰਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਤੇਰਾਂ ਜਾਂ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚੋਂ ਹੋਣਗੇ ਜਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚੁਣੇ ਗਏ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੋਣਗੇ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵਾਧੂ ਮੈਂਬਰ ਹੋਵੇਗਾ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਇ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਲਈ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਕੋਰਮ ਰਹੇਗਾ। ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ।

ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1892 ਈ. ਵਿਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ (ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨਾਂ) ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਸੀਸ. ਅਤਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ, ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਣ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬਾਬਾ ਖੇਮ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ, ਰਾਜਾ ਬਿਕ੍ਰਮ ਸਿੰਘ, ਕੈਪਟਨ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀ, ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਰਈਸ (ਲਾਹੌਰ), ਸ. ਲਹਿਣਾ ਸਿੰਘ ਰਈਸ (ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ), ਸ. ਚੰਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਦੌਲਤ ਰਾਮ (ਫਰੀਦਕੋਟ) ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੀ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਲੁੜੀਂਦੇ ਫੰਡ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਮ ਲੋਕ ਬੇਸ਼ੱਕ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਿਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਰਕਮਾਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਪਰ ਸਰਦੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਥੋੜੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਦੇਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੌਮ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਫੰਡ ਉਗਰਾਹੇ ਗਏ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਪਟਿਆਲਾ ਨੇ 1 ਲੱਖ 65 ਹਜ਼ਾਰ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨਾਭਾ ਨੇ 81 ਹਜ਼ਾਰ, ਜੀਂਦ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੇ 1 ਲੱਖ 35 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪੈ ਦਿਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਧਨ ਦਿਤਾ। ਸਿੰਘ ਸਭਾਵਾਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਆਈਆਂ। ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਚ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਬਿਠਾਈ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਹੋਇਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ, ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਣਗੇ।

14 ਅਪਰੈਲ, 1892 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਰਜਿਸਟਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੇਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਹੋਇਗਾ। 18 ਦਸੰਬਰ, 1892 ਨੂੰ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਬਣੀ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਲੀਅਮ ਰੈਟੀਗਨ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਭਾਈ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਬੇਸ਼ਕ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਸਕੱਤਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸ. ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਈਆਂ।

22 ਅਕਤੂਬਰ, 1893 ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸਕੂਲ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਦਾਖਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਗਏ, ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਜਮਾਤਾਂ ਲਗਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਡਲ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਅਪਰੈਲ, 1894 ਤਕ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ 187 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।

18 ਮਈ, 1897 ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਜਮਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਡਾਕਟਰ ਜੌਹਨ ਕੈਪਬੈਲ ਓਮਾਨ, ਜਿਹੜੇ ਗੌਰਮਿੰਟ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਫਿਜ਼ੀਕਲ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਮਈ, 1898 ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਵਜੋਂ ਚਾਰਜ ਲਿਆ। 1924 ਈ. ਤਕ ਕਾਲਜ ਦਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹੀ ਬਣਾਏ ਗਏ।

ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਸਭ ਠੀਕ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਾਲਜ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਰੁਪਿਆ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਸਮੇਤ ਹੋਰਨਾਂ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬਣੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਭ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਸੀ।

1908 ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਇਤਰਾਜ਼ ਉਠਾਏ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਸ. ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠਾ, ਰਿਸਾਲਦਾਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਲੋਕ ਵਿਭਾਗ (ਡੀ.ਪੀ.ਆਈ.) ਦੀ ਇਕ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾ ਦਿਤੀ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਅਹੁੱਦੇ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਨਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਯੰਗਹਸਬੈਂਡ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ 32 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲ ਗਈ। ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿਚ ਗਵਰਨਿੰਗ ਕੌਂਸਲ ਵਿਚ 58 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨੇ ਸਨ, 25 ਸਿੱਖ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿਚ ਆਉਣੇ ਸਨ, 26 ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਦੀ ਚੋਣ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਗਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਕਰਨੀ ਸੀ।

ਨਵੀਂ ਮੈਨਜਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਡੀ.ਪੀ.ਆਈ. ਦਾ ਹੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਹੋਇਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਸਰਕਾਰੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਜਮਾਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਚਲਾ ਗਈ। ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵਕ ਨੇਤਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਧਿਰ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸਿੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰਾਂ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਚੇਤੰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਸ ਦਖ਼ਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਇਕ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਵੀ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹੀ ਕਿ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਪਸੀਨੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਗੈਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਰਖਿਆ ਹੈ।

ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਉਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਬਜ਼ੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵੀ ਮੁੱਖਰ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਨੇਤਾ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਇਸ ਵਧੀਕੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਮ ਕਰਨ ਲਗੇ। ਅਕਾਲੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਠਾਣੀ। ਪਹਿਲੀ ਜੁਲਾਈ (1920) ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਭੇਜਣ, ''ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਉਨਤੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਧੱਕਾ ਲਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਯੋਗਤਾ ਉਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਕਾਲਾ ਦਾਗ਼ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਕੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਗਈ ਗੁਜ਼ਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਾਲਜ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਖਾਲਸਾ ਜੀ, ਗੁਰਮਤੇ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਧੜਾ ਧੜ ਤਾਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਭੇਜੋ।"

ਅਕਾਲੀ ਨੇ ਤਾਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। ਅਕਾਲੀਆਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰਦਿਆਂ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਅਕਤੂਬਰ, 1920 ਵਿਚ ਬਰੈਡਲਾ ਹਾਲ ਵਿਚ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਲੀਗ ਦੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਮੰਗ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ''ਜਦ ਤਕ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਐਜੀਟੇਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਅਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹਾਂ-ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਸਾਡੇ ਹਨ। ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਸਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ...।" ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਵਰਤਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਗਾਂਧੀ, ਮੌਲਾਣਾ ਆਜ਼ਾਦ, ਸਰਹੱਦੀ ਗਾਂਧੀ ਵਰਗੇ ਕੌਮੀ ਨੇਤਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ। ਆਖਿਰ ਸਰਕਾਰ ਝੁੱਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਇਸ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਚਲਿਆ

  ਸੱਚ ਦਾ ਮਾਰਤੰਡ  .   

ਹੁਕਮ-ਨਾਮੇ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ

ਹੁਕਮ-ਨਾਮਾ ਫਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਰਥ ਹਨ.....

1 ਆਗਿਆ ਪਤਰ ਉਹ ਖ਼ਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ।

2 ਸ਼ਾਹੀ ਫੁਰਮਾਨ

3 ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਾ ਆਗਿਆ ਪੱਤਰ

ਗੂਰ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਆਗਿਆ-ਪੱਤਰ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸੰਗਯਾ ਸੀ। ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਵਾ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। (ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਪੰਨਾ 208) ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜਿਥੇ ਵੀ ਆਪ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ  ਸਾਦਰ ਕਰ ਭੇਜਦੇ। ਅਖਾਲ ਬੁੰਗਾ (ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ) ਤੋਂ ਛੇਵੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸਾਦਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵਰਣਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਬੁੰਗਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਚਲਤ ਰਹੇ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਹੀ ਮਗਰੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਰ ਅਸਥਾਨਾਂ (ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਨ) ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਘੋਸ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਵਾਂ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਸੰਤ ਫਤੇਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਹੁਕਮ ਰਜਾਈ ਚਲਣ ਦੇ ਤਸੱਵਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ (ਫਿਲਾਸਫੀ) ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।

(੧) ਕਿਵ ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਈਐ ਕਿਵ ਕੂੜੈ ਤੁਟੈ ਪਾਲਿ।।

ਹੁਕਮਿ ਰਜਾਈ ਚਲਣਾ ਨਾਨਕ ਲਿਖਿਆ ਨਾਲਿ।। ੧।। (ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ)

ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

(੨) ਸਚਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀਏ-ਕੂੜ ਦੀ (ਮੋਹ-ਮਾਇਆ) ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਜੋ ਸੱਚ (ਸਦੀਵੀਂ ਸਚ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਨਿਖੇੜਦੀ ਹੈ ਕਿਵੇਂ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਵੇ। ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਫੁਰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਰਜਾ (ਮਰਜੀ) ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੰਦਗੀ ਬਤੀਤ ਕਰੀਏ। ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਹੁਕਮ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਤਰਕਰਨ ਤੇ ਧੁਰੋਂ ਹੀ ਆਰੰਭ ਕਾਲ ਤੋਂ ਉਕਰਿਆ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣੀਏ ਤਾਂ ਸਦੀਵੀ ਸਚ (ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।

ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਜਥੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣਆ ਰੁਖ ਦਾ ਝੁਕਾਉ ਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਰਖਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਗ ਗਈ ਹੈ।  ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤਾਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਹੀ ਉਪਲਭਦ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਗਤਾਂ ਵਲ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਬਖਸ਼ਦੇ ਤੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਰ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਰਖਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਂਦੇ। ਪੰਥ ਚੋਂ ਖਾਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ।

ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਗਿਆਨੀ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਜਥੇ ਕੋਲੋਂ ਲਈ। ਆਪ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਤੇ ਟੀਕਾ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ। ਆਪ ਦੀ ਇਕ ਪੁਸਤਕ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ...ਅੱਖੀ ਡਿੱਠਾ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਇਸਦੇ ਪੰਨਾ 11 ਤੇ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਰਣ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ- ਹੇਠਾਂ ਦਰਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਕਰਕੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੀਆਂ ਦੇਗਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਅੱਗੇ ਮੇਰੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਧਾਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੀ.ਏ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਦੋਵੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਠ ਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਤ ਫਤਹਿ ਗਜਾਈ ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਵੀ ਫਤਹਿ ਚ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਦੋਵਾਂ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਓ, ਸੁਣਾਓ, ਕਿਵੇਂ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਮਾਲ ਸਿੱਧੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ  ਟੱਕਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀ ਬਤੌਰ ਜਥੇਦਾਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿਉ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹੋ ਕਿ ਤੁਸੀ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਅਸਤੀਫੇ ਦੇ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਓ ਤੇ ਪੰਥ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿਓ। ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੇ ਭਾਈ ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਚੰਗੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਬੁੱਧਜੀਵੀ ਸੱਜਣ ਹੋ। ਪਹਿਲੀ ਗਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੋਈ ਡਿਕਟੇਟਰ (ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ) ਨਹੀਂ ਜੋ ਅਜਿਹੇ ਮਸਲੇ ਬਾਰੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਪੰਥਕ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਪੰਥ ਦੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਜਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨਾਮ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹਾ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਾਇਦੋ ਦੀ ਬਜਾਇ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੰਥ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਜਾਂ ਪੰਥ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਹਾ। ਪੰਥ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।

ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਵਾ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸੱਚੀ ਸੂਝ ਤੇ ਵਿਤਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਥ ਸੇਵਕ ਜਥੇਦਾਰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ।

(ਬਾਕੀ-ਕੱਲ)

  ਸਿੱਖ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ .

ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਖਤਰੇ

ਵਿਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮਨੁੱਖ

ਜਿਸ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਸੀਂ ਵਾਸੀ ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕੁਲ ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੇਵਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਹੈ ਬਾਕੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕਾਰਨ ਹੈ ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦੁਆਲੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗਿਲਾਫ਼ ਜਿਹਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਨਿੱਘ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੀਵਨ ਲਈ ਸਾਜ਼ਗਾਰ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਬਾਕੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਬੇਹੱਦ ਗਰਮ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰੀ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਠੰਢੇ ਯੱਖ ਹਨ। ਇਕ ਖ਼ਾਸ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਨਿੱਘ ਸਦਕਾ ਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਜੀਵ, ਜੰਤੂ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ ਚਹਿਕਦੇ ਹਨ, ਬਨਸਪਤੀ ਉਗਦੀ ਹੈ ਦਰੱਖ਼ਤ ਵਧਦੇ ਫੁਲਦੇ ਹਨ।

ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਭਾਵ, ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੈਸਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਕਦਾਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪੁਲਾੜ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆਂ ਧਰਤੀ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ ਇਹ ਦੁਧੀਆ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਲਿਪਟੀ ਦੂਜੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੂਬਸੂਰਤ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਸਤਿਹ 'ਤੇ ਹਲਕੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਹਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਓਜ਼ੋਨ ਦੀ ਪਰਤ ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਅਲਟਰਾਵਾਇਲਟ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਣੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜੀ ਗਰਮੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਗਰਮੀ ਦੀ ਕੁਝ ਮਾਤਰਾ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਸਮਾਉਂਦੀ ਹੈ ਬਾਕੀ ਵਾਪਸ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ ਸਾਵਾਂ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣਾਂ, ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਭਾਵੇਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ, ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ, ਖੇਤੀ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸਾੜਨ, ਮੋਟਰ ਗੱਡੀਆਂ, ਖਾਣਾਂ, ਖੇਤੀ, ਫਰਿਜਾਂ, ਏ. ਸੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕਾਰਬਨ ਡਾਇਆਕਸਾਈਡ, ਮੀਥੇਨ, ਕਲੋਰੋਫਲੋਰੋ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਮੋਨੋ ਆਕਸਾਈਡ ਵਰਗੀਆਂ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦਾ ਇਹ ਗੈਸਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿਚ ਹੀ ਜ਼ਜ਼ਬ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਹੀ ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਊਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਲਮੀ ਤਪਸ਼ ਵੀ ਆਖ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦਾ ਵਧ ਰਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜੀਵਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਲੇਖਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਕਟ ਆਖਦੇ ਆਏ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗ੍ਰੀਨ ਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਅਸਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਲਕਿ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਸਮੇਤ ਦੂਜੀਆਂ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆਂ ਇਕ ਸੰਕਟ ਦੇ ਮੁਹਾਣ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਕ ਡਿਗਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ 0.8 ਡਿਗਰੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਸਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਅੱਥਰਾ ਵੇਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਨਸੂਨੀ ਹਵਾਵਾਂ ਬੇਪ੍ਰਤੀਤੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਵਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਲੰਮਾ ਸੋਕਾ ਪੈਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਝੜੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠ ਰਿਸਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਲੰਮਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੌਸਮ ਕੁਝ ਕੁ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਗਾਂਹ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆਂ ਜੋ ਠੰਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਮੱਛਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਉੱਥੇ ਵੀ ਮੱਛਰ ਮੱਖੀਆਂ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕੀਟਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਧੀਆਂ ਬਲਕਿ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਕ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ।

(ਬਾਕੀ-ਕੱਲ)

 
 

ਮਿਸ਼ਨ ਜਨਚੇਤਨਾ

ਅੰਦੋਲਨ ਤੇਜ ਕਰਨ ਦਾ

ਫੈਸਲਾ

ਹੱਕ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਇਨਸਾਫ ਅਧਾਰਤ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਸੰਰਚਨਾ ਹਿਤ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਸਰਗਰਮ ਸੰਸਥਾ ਮਿਸ਼ਨ ਜਨਚੇਤਨਾ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਤੇਜੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਅੰਮਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਏ ਅਠਾਰਵੇਂ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ।

ਪਹਿਲੇ ਮਤੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ  ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪਸਾਰ ਵਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਸਾਲ ਤੋਂ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਈ ਕੈਂਪ ਵੀ ਲਗੇ ਹਨ, ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁੱਖੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਦੂਜਾ ਮਤਾ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਮਤੇ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਵਾਲ ਦੀ ਖੱਲ ਲਾਹੁਣ ਦੀ ਥਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਨ-ਹਿੱਤ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇ। ਥਾਂ ਥਾਂ ਮਿਸ਼ਨ ਜਨਚੇਤਨਾ ਦੇ ਕੈਂਪਸ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ  ਉਥੋਂ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਮ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਉਪਲਬੱਧ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅੰਮਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਆਮ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿਚ ਹਸਪਤਾਲ ਖੋਹਲਣ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਤੀਜੇ ਮਤੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਪਰਿੰਟ ਮੀਡੀਆ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਉਤੇ ਜੋਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਚ ਇਹ ਮਾਰਚ, 2018 ਤਕ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਕ ਹੋਰ ਮਤੇ ਵਿਚ ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਫਾਊਂਡਰ ਵਜੋਂ ਸਾਰੇ ਅਧਿਕਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈਣ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਜਨਚੇਤਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵਰਤਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਦੇਣ। ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਅਹੁੱਦੇ ਸਮਾਪਤ ਕਰ ਦਿਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਕਰਨ। ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਜ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਉਸ ਦੀ ਜਿਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲਇਗੀ।

 ਮਿਸ਼ਨ ਜਨਚੇਤਨਾ 

www.janchetna.net

ਵਿਖੇ ਪ੍ਕਾਸ਼ਿਤ ਵਿਚਾਰ

ਬਲਾਗਰ

harbhajansingh

janchetna.blogspot.in

ਉਤੇ ਵੀ ਪੋਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ

www.janchetna.net

ਨਾ ਖੁੱਲੇ ਤਾਂ ਬਲਾਗਰ ਖੋਲ

ਕੇ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪੜੀਆਂ ਜਾ

ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।